Een goed passend zadel

Helaas wordt het belang van een goed passend zadel nog vaak onderschat. In de praktijk zie ik regelmatig paarden die lichamelijke problemen en beperkingen hebben als gevolg van een niet goed passend zadel. Met name rugproblemen bij paarden worden vaak veroorzaakt door slecht passende zadels. Dit was voor mij de reden om de opleiding van de MSFC tot Master Saddle Fitting Consultant te gaan volgen, de enige zadelpasopleiding in Nederland.

Het zadel vormt een belangrijke schakel tussen de ruiter en het paard. Wanneer een zadel het paard niet goed past, zal dit het prestatievermogen van het paard verminderen, zal het paard lichamelijke problemen krijgen en kan het gedragsproblemen ontwikkelen. Wees daarom altijd alert op de reactie van uw paard. Het niet goed aanvoelen tijdens het rijden en het narrig worden tijdens het opzadelen kunnen al duidelijke tekenen zijn dat een zadel niet goed ligt. Bij paarden die drukkingen of wonden onder het zadel hebben, spreekt de noodzaak van een zadelcontrole voor zich.

Het komt nog steeds voor dat mensen een zadel direct uit de winkel of van internet kopen. Elk paard heeft echter een verschillende vorm en een zadel zal dus niet zomaar goed liggen. Laat daarom altijd een professioneel zadelpasser komen om te kijken of een zadel goed ligt, ook bij tweedehands zadels. Na de aankoop van het zadel zal nog steeds regelmatig de ligging gecontroleerd moeten worden, omdat paarden kunnen veranderen in de bespiering of voedingstoestand. Het is aan te raden dit 2-3 x per jaar te laten doen.

Na de aankoop van een zadel zal de eerste keer bijvullen plaats vinden na ongeveer 20 rijuren tot 3 maanden. Vaak zit dit bij de aankoopprijs inbegrepen. Na gemiddeld 2 tot 3 jaar zal de volledige vulling vervangen moeten worden om het comfort voor uw paard te behouden.
De vulling van het zadel is van groot belang omdat de kussens de druk op de rug van het paard verdelen. Onregelmatige, klonterige of te harde vulling zal drukplekken en rupgijn veroorzaken. Bovendien zullen overmatig gevulde kussens zich niet meer aanpassen aan de rug van het paard. 

Een zadel dat goed ligt:

• Heeft de juiste boom voor het paard
• Verdeelt de druk gelijkmatig
• Ligt mooi in balans en schuift niet
• Geeft voldoende bewegingsvrijheid aan de wervelkolom en de schouders
• Heeft een zachte vulling voor optimaal comfort 
• Heeft de juiste zit voor de ruiter

Problemen die vaak gezien worden bij zadels:

• Het zadel heeft de verkeerde boom voor het paard
• Het zadel heeft de juiste kamerbreedte maar deze wordt te krap gemaakt door het gebruik van een zadelonderlegger (vaak bont) of een te dik zadeldekje
• De boom van het zadel is niet recht of zelfs gebroken
• De kamer van het zadel is veel te smal en geeft onvoldoende ruimte aan de wervels
• De vulling van het zadel is hard en bobbelig
• Het zadel is te lang voor het paard
• Het draagvlak van de kussens is te klein waardoor de druk onnodig hoog wordt
• Het zadel wordt te ver naar voren gelegd waardoor de schouders beklemd raken
• Het zadel is niet veilig door uitgedroogd en/of beschadigd lederwerk

Dit zijn slechts enkele voorbeelden van problemen die veel worden gezien.

De symptomen die bij het paard worden gezien als gevolg van een niet goed passend zadel zijn velerlei. Enkele voorbeelden:

• Atrofie van de spieren (spierverlies) of een gebrek aan ontwikkeling van de spieren. Dit wordt vaak gezien als holtes achter de schouder waarbij de schoft en schouderbladen als het ware uitsteken
• Het paard drukt de rug weg om het ongemak te proberen te vermijden en brengt hierbij het hoofd omhoog en zet de achterhand niet meer onder het lichaam
• Het paard verzet zich tijdens het rijden
• Het paard is pijnlijk op de rug en/of reageert bij poetsen, zadelen en aansingelen

Vaak wordt bij jonge paarden gebruik gemaakt van oudere zadels, terwijl juist bij deze groep paarden een goed passend zadel van essentieel belang is!